|
1. GENEL
1.1. Konu ve Kapsam
OG/AG Dağıtım Transformatörlerinden A.G dağıtım şebekelerini
beslemek için kullanılacak metal mahfazalı AG Dağıtım Panolarının
tasarımı, imali ve deneylerini kapsar.
1.2. Standartlar
Bu kapsamdaki A.G. Dağıtım Panoları ve panoda kullanılacak
elektrik cihazı ve malzemeleri, aşağıdaki Türk Standartları
(TS) ve Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) Standartlarının
yürürlükteki en son baskılarına uygun olarak tasarımlanacak,
imal edilecek ve deneyden geçirilecektir.
STANDART NO
(TS) |
STANDART NO
(IEC, EN) |
STANDART ADI |
| TS 3367 |
IEC 60439-1 |
A.G. Anahtarlama ve Kontrol Düzenleri |
| TS EN 60947-1 |
IEC 60947-1 |
Havada açılan alçak gerilim anahtarları (şalterleri),
ayırıcıları, ayırıcılı anahtarlar ve anahtarı - eriyen
telli sigorta birleşik üniteleri - Genel Kurallar ve
Deney Metotları. |
| TS EN 60947-2 |
IEC 60947-2 |
Alçak gerilim anahtarlama düzenive kontrol düzeniBölüm:2
Devre Kesicileri |
| TS 5955 |
IEC 60947-3 |
Havada açılan alçak gerilim anahtarları (şalterleri),
ayırıcıları, ayırıcılı anahtarlar ve anahtarı - eriyen
telli sigorta birleşik üniteleri. |
| TS 86EN 60269-1 |
IEC 60269-1 |
Sigortalar-Alçak Gerilimli- Bölüm:1 Genel Kurallar
|
| TS EN 60269-2 |
IEC 60269-2 |
Endüstride Kullanılan Eriyen Telli Alçak Gerilim Sigortaları
(Bıçaklı sigortalar) |
| TS EN 60269-3 |
IEC 60269-3 |
Eğitimsiz kişiler tarafından kullanılan sigortalar
için ilave kurallar (Ev ve benzeri yerlerdeki uygulamalar
için sigortalar- D Tipi Sigortalar) |
STANDART
NO
(TS) |
STANDART
NO
(IEC, EN) |
STANDART
ADI |
| TS 5018 |
EN 60898 |
Anahtarlı Otomatik Sigortalar |
| TS EN 61036 |
|
Sayaçlar – Alternatif akım statik vatsaat metreler
– Aktif enerji için |
| TS 5590EN 60051-2 |
|
Elektriksel Ölçü Aletleri ve aksesuarları – Doğrudan
harekete geçen analog göstergeli Bölüm:2 Ampermetreler
ve Voltmetreler |
| TS 3033 |
IEC 60529 |
Mahfazaların Koruma Derecelerinin Sınıflandırılması |
| TS4313 |
ASTMD 3359 |
Bantla Metalik Yüzeylere Yapışma Derecesinin Tayini |
Eşdeğer başka standartlar kabul edilebilir.
Bu durumda, teklif sahipleri anılan standardın İngilizce ya
da Türkçe kopyasını teklifleriyle birlikte verecektir.
1.3. Yönetmelikler
Panolarının tasarımı ve imalinde;
. "Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği",
. "Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği",
. "Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği"nin
yürürlükteki en son baskılarının ilgili hükümlerine uyulacaktır.
1.4. Çalışma Koşulları
Malzeme Listesinde aksi belirtilmedikçe, sipariş konusu Panolar
aşağıda belirtilen çalışma koşullarında kullanılmaya uygun
olacaktır. Tablo -1-
| KULLANMA YERİ |
BİNA İÇİ (Dahili) |
BİNA DIŞI
(Harici) |
| Yükselti |
Aksi belirtilmedikçe 2000 metre |
| Ortam sıcaklığı (°C) |
. |
. |
· En çok |
40°C |
40°C |
· 24 saat içinde ortalama |
35°C |
35°C |
· En az |
-5°C |
-40°C |
| Kirlilik Derecesi |
2 |
3 |
| En yüksek güneş ışınımı |
- |
500 W/m² |
| Bağıl nem |
+ 40°C'da %50 |
+ 25°C'da %100 |
+ 20°C'da %90 |
- |
| Buzlanma |
- |
Sınıf 10, 10 mm |
| Yer sarsıntısı |
|
|
· Yatay ivme |
0,5 g |
0,5 g |
| · Düşey ivme |
0,4 g |
0,4 g |
2. ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER
Malzeme Listesinde aksi belirtilmedikçe,
Panolar aşağıda belirtilen elektriksel özelliklere uygun olacaktır.
2.1. Anma Değerleri Tablo -2-
| Anma frekansı |
50 Hz |
| Ana bara anma akımı |
Bağlanacağı trafonun gücüne göre. |
| Anma çalışma gerilimi |
231/400 V3 (üç) faz, 4 (dört) telli sistem |
| Sistem topraklaması |
Doğrudan topraklı |
| Anma yalıtım gerilimi |
690 V-etken |
| Anma Darbe Dayanım Gerilimi, kV (Uimp) |
12 |
| Şebeke Frekanslı Deney Gerilimi, kV (50 Hz, 1 dak.) |
- |
| · Faz toprak arası |
10 |
| · Fazlar arası |
2,5 |
- Anma akımları; Tablo -3a-
| Transformatörün
gücü(kVA) |
50 |
100 |
160 |
250 |
400 |
630 |
800 |
1000 |
1250 |
| Ana bara anma akımı (Amper) |
80 |
160 |
250 |
400 |
630 |
1000 |
1250 |
1600 |
2000 |
| Giriş Ünitesi anma akımı(Amper) |
80 |
160 |
250 |
400 |
630 |
1000 |
1250 |
1600 |
2000 |
- Pano girişinde beklenen (prospective) en
yüksek kısa devre akımları; Tablo -3b-
| Transformatörün
gücü(kVA) |
50 |
100 |
160 |
250 |
400 |
630 |
800 |
1000 |
1250 |
| Etken değer (kA) |
2 |
4 |
6 |
9 |
15 |
23 |
19 |
24 |
30 |
| Tepe değeri (kA) |
5 |
10 |
15 |
22 |
37.5 |
57 |
48 |
60 |
75 |
| Cos j |
0.7 |
0.7 |
0.5 |
0.5 |
0.3 |
0.25 |
0.25 |
0.25 |
0.25 |
2.2. Elektriksel Düzenleme ve Donanımı
Panolar, aksi belirtilmedikçe, EK: 1’de yer
alan tek hat şemalarına uygun olarak donatılacak ve aşağıda
belirtilen ana ve yardımcı devreler tesis edilecektir. Bunlar;
- Bir adet Ana Giriş,
- Tek hat şemasında belirtilen sayıda üç fazlı besleme çıkışları,
- Bir adet üç fazlı Sokak Aydınlatma Çıkışı,
- Bir adet tek fazlı iç ihtiyaç çıkışı,
- Ölçü devreleri
2.3 Tipler
Aksi belirtilmedikçe güçlerine göre pano
tipleri aşağıdaki gibi olacaktır.
| - |
DAHİLİ
TİP
(Kaide tip) |
HARİCİ
TİP |
| Direk tipi |
Kaide tipi |
PANO GÜÇLERİ(kVA) |
250 |
50 |
50 |
400 |
100 |
100 |
630 |
160 |
160 |
800 |
- |
250 |
1000 |
- |
400 |
1250 |
- |
- |
DİREK TİPİ: Trafo direğine tesis edilmiş
profilden yapılmış bir mesnede montaj edilen Pano.
KAİDE TİP: Harici tiplerde betondan ya da profilden yapılmış
bir kaide üzerine, dahili tiplerde ise kablo kanalı üzerine
montaj edilen Pano.
3. TASARIM VE YAPISAL ÖZELLİKLER
3.1. Genel
i) Tasarım ve imalat, ilgili standartlara
uygun olarak, en yeni teknik uygulamalar ve en iyi işçilikle
yapılacak ve güvenlik faktörleri en geniş şekilde dikkate
alınacaktır.
ii) Panolarının yapımında kullanılan bütün
malzemeler, kullanım yerine ve amacına uygun, normal çalışmada
karşılaşılabilecek her türlü mekanik, termik, elektrik zorlamalara
ve nem etkilerine dayanıklı bir yapıda olacak ve hiçbir arıza
ve kusuru bulunmayacaktır.
iii) Panolarda kullanılan cihazlar, şartnamede
belirtilen özelliklerde ve ilgili standartlara ve/veya teknik
şartnamelere uygun olacaktır
iv) Pano içindeki cihazlar; tamir, bakım,
ayar ve kullanım kolaylığı göz önüne alınarak montaj plakası
veya rafına yerleştirilecektir.
v) Dış bağlantı terminallerine kolayca erişilebilecek,
kablo bağlantıları kolay ve güvenle yapılabilecektir.
vi) Panolar profilden yapılmış taşıyıcı bir
karkas üzerine tesis edilecektir.
vii) Direk Tipi panolar hariç olmak üzere
diğer panoların altı, kablo giriş ve çıkışları için açık olacaktır.
viii) Panoların arkası kapalı olacaktır.
ix) Panoların imalatında kullanılacak tüm
cıvatalar en az 8x8 kalitesinde olacaktır.
3.2. Koruma Derecesi
Gerilimli bölümlere erişilmesine, katı cisimlerin
girmesine ve su sızmasına karşı pano mahfazası IEC 60529'a
göre en az aşağıdaki koruma derecelerini sağlayacaktır.
- Bina içi (dahili) : IP 2X
- Bina dışı (harici) : IP 54
NOT: Koruma dereceleri tabanı açık panolarda
taban hariç diğer bölümler içindir.
3.3. Sıcaklık Artışı (Isınma)
Panoların tasarımı, iletken kesitleri ile
cihaz karakteristiklerinin seçiminde; çevre sıcaklıkları ve
güneş ışınımı gibi dış etkenlerle, pano içindeki cihazlar,
baralar, kablolar ve akım taşıyan diğer parçalarda, güç kayıpları
nedeniyle oluşacak sıcaklık artışları dikkate alınacaktır.
Sıcaklık artış sınırlarının denetlenmesi
deneyinde pano içerisinde ölçülen sıcaklık artışı değerleri,
IEC 60439-1, Tablo III'de verilen değerleri aşmayacaktır.
3.4. Kısa Devre Dayanımı
Panoların tasarımı ve cihazların seçiminde
Tablo:3'de belirtilen kısa devre akımları dikkate alınacak
ve panolar anma kısa devre akımlarında oluşacak termik ve
dinamik zorlamalara dayanacaktır.
3.5. İç Ark Dayanımı
Pano içinde ark oluşumunu önleyici ve süresini
kısaltıcı önlemler alınacaktır. Küçük bir olasılıkla dahi
olsa, oluşabilecek bir iç ark durumunda insanların korunması
için, mümkün olan en yüksek koruma sağlanacaktır.
3.6. Elektrik Çarpmasına Karşı Koruma
Normal çalışma koşularında gerilimli çıplak
iletkenlere yanlışlıkla doğrudan dokunmayı, normalde gerilim
altında olmayan fakat bir arıza durumunda gerilim altında
kalabilen çıplak metal bölümlere dokunmada canlıların zarar
görmelerini önlemek için standartlarda belirtilen koruyucu
önlemler alınacaktır.
Elektrik çarpmasına karşı alınacak koruma
önlemleri en az aşağıdakileri kapsayacaktır.
3.6.1. Normal İşletmede Elektrik Çarpmasına
Karşı Koruma
Panolarda, kumandanın yapılacağı ön yüzde,
normal işletmede gerilimli çıplak iletkenlere yanlışlıkla
dokunmayı önlemek için bütün güvenlik önlemleri alınacaktır.
Bu amaçla engel/mania görevini görecek ön örtüler/kapaklar
kullanılacaktır.
Görevli personel tarafından gerilimli durumda
(pano enerji altında) iken ön yüzden;
- Anahtarlama cihazlarının açma ve kapama
işlemleri,
- Sigorta değiştirme elemanlarının (buşon) değiştirilmesi,
- Salıcıların ayarı,
- Gösterge ve aydınlatma lambalarının değiştirilmesi,
- Göstergeli aletlerin okunması,
tehlike riski olmadan yapılabilecektir.
3.6.2. Arıza Durumunda Elektrik Çarpmasına
Karşı Koruma
Pano içinde veya dış devrelerde meydana gelecek
arızalarda, panonun ve cihazların gerilim altında kalabilecek
bütün çıplak metal bölümlerine, dokunmada elektrik çarpmasına
karşı Koruma Topraklaması sağlanacaktır.
i) Koruma Topraklaması; panonun metal bölümlerinin
ve panoda kullanılan cihazların gerilim altında kalabilecek
bütün çıplak metal bölümlerinin gerekli yerlerde koruma iletkeni
(PE) kullanılarak pano içinde tesis edilecek topraklama barasına
elektriksel sürekliliği ile sağlanacaktır.
ii) Panonun metal bölümlerinin (kapı, kapak,
örtü, v.b diğer metal bölümler) elektriksel sürekliliği, söz
konusu metal bölümlere elektrik deşarjı yöntemi ile çakılmış
en az M6 ölçüsünde paslanmaz cıvatalar ile her iki ucuna pabuç
takılmış uygun kesitte sarı-yeşil bükülgen kablolar ile yapılacaktır.
Bu irtibat sırasında kablo pabucu çakma cıvatalara iki somun
ve pul arasına yerleştirilecektir.
NOT: Çakma cıvata yerine normal cıvata kaynak
edilmesi ile paslanmaz dışında bir malzemeden yapılmış cıvata
ve somunlar (kaplama yapılmış olsa dahi) kabul edilmeyecektir.
iii) Koruma devresinin elektriksel kesiksizliği
doğrudan veya koruyucu iletken yardımıyla yapılan etkin bağlantılarla
sağlanacak ve bazı cihazlar mahfazadan çıkarıldığında geri
kalan kısım için koruyucu devrenin sürekliliği kaybolmayacaktır.
iv) Varsa metalden yapılmış kumanda kolları
ve cihazların metal bölümleri güvenli ve sürekli olarak koruma
devresine bağlı kalacaktır.
v) Mahfazanın metal bölümlerini mekanik olarak
birleştirmede kullanılan yöntemler sürekli ve iyi bir iletkenlik
sağlayacak ve akacak toprak arıza akımına dayanacak kapasitede
olacaktır. İzli rondela kullanılarak koruma devresinin elektriksel
sürekliliği sağlanacaktır.
Pano içindeki taşıyıcı profiller, montaj
plakaları gibi tüm iç montaj konstrüksiyon elemanları galvanizli
saçtan imal edilecek ve boyanmayacaktır.
vi) Panonun alt bölümünde gerek koruma iletkenleri gerekse
zırhlı veya siperli kabloların topraklanmasını sağlamak için
en az 20x3 mm² kesitte elektrolitik bakırdan yapılmış en az
3 mikron kalınlığında kalay ile kaplanmış bir Topraklama Barası
bulunacaktır. Topraklama Barası ile Topraklama Terminalinin
elektriksel sürekliliği en iyi şekilde sağlanmış olacaktır.
vii) Koruyucu devrede kullanılacak iletken
kesitleri IEC 60439-1, Madde 7.4.3.1.7'de belirtildiği şekilde
hesaplanacak ve koruyucu devrenin bütün bölümleri, panoda
meydana gelecek arızada oluşabilecek en yüksek termik ve dinamik
zorlamaya dayanacaktır.
3.7. Açıklıklar, Atlama Aralığı ve Tırmanma
Mesafeleri
i) Panodaki cihazlar arasında, cihazların
kendi standartlarında belirtilen açıklıklar bulunacak ve bu
açıklıklar normal çalışma koşullarında değişmeyecektir. Cihazlar,
ilgili çalışma koşulları dikkate alınarak, standartlarda belirtilen
atlama aralığı ve tırmanma mesafesi koşullarını sağlayacak
şekilde monte edilecektir.
ii) Baralar, cihazlar arası bağlantılar ve
kablo pabuçları gibi gerilimli çıplak iletkenler ve
terminaller için yaklaşım aralıkları ve tırmanma mesafeleri,
en azından bunların bağlandıkları cihazlar için belirtilen
değerleri sağlayacaktır. Kısa devrelerde baralar ve çıplak
bağlantılar arasındaki açıklıklar kalıcı olarak azalmayacaktır.
3.8. Mahfaza ve Bölümleri
i) Mahfaza aşağıdaki özelliklerde olacaktır.
- Mahfazanın tipi : Metal
- Dış tasarım : Dolap tipi
- Montaj şekli : Kaide tipi, Direk Tipi
- Koruma derecesi : Madde 3.2.'de belirtildiği gibi
ii) Panoların temel yapısı (iskeleti); en az 2 mm. galvanizli
sacdan imal edilen dikey ve yatay profillerin bağlantı elemanları
ile bir araya getirilmesi ile oluşacaktır. Kapı ve kapaklar
en az 2 mm. galvanizli sacdan imal edilecek ve pano iskeletine
cıvata, somun gibi bağlantı elemanları kullanılarak montaj
edilecektir. Kapı ve kapakların taşıyıcı işlevi olmayacaktır.
Kaynak kullanılarak yapılacak birleştirmeler kabul edilmeyecektir.
Galvanizli plaka sacdan yapılmış bükümlü
profillerden oluşturulacak pano gövdesi de kabul edilecektir.
3.8.1. Çatı
i) Harici tiplerde çatı, yağmur sularının
kolayca akması için en az 50 en çok 150 eğimli olacaktır.
Çatının dört tarafında gövdeden dışarı taşacak şekilde saçak
oluşturulacaktır. Bu saçak, suyun süzülerek içeri girmesini
engelleyecek şekilde ters açıya sahip olacaktır.
Kapı açıldığında conta üzerinde birikmesi muhtemel suyun içeri
boşalmasını engellemek için ters açıya sahip ayrıca bir eşik
daha bulunacaktır. Kapının contası bu eşik üzerine basacaktır.
ii) Dahili tiplerde çatı kapak şeklinde düz
olacaktır.
iii) Panoların kolayca kaldırılabilmesi için
çatının üst kısmında uygun sayıda taşıma halkası/köşebenti
bulunacaktır.
3.8.2. Kapılar
i) Kapı sadece “harici” tip panolarda bulunacaktır.
ii) Kapılar panonun genişliğine bağlı olarak
bir veya iki kanatlı, menteşeli ve kilitlenebilir tipte olacaktır.
Menteşeler dışarıdan ulaşılamayacak şekilde gizli olacaktır.
Pano yüksekliği ne olursa olsun kapı başına en az 3 (üç) adet
menteşe kullanılacaktır. Menteşeler, kapı açık veya kapalı
konumda iken aşağıdan kaldırıldığında serbest kalmayacak şekilde
olacaktır.
iii) Kapılar, burulma, eğilme ve kasılmaya
karşı dayanıklı sağlam bir yapıda olacak ve kasa üzerinde
sızdırmazlık sağlayacak şekilde eşiklere dayanacaktır. Kapı
kenarları su ve toz girmesine karşı, ısı ve dış etkenlere
dayanıklı tek parça ve ek noktası bulunmayan poliüretan dökme
veya hava yastıklı lastik contalarla donatılacak ve pano üzerinde
bütün temas yüzeylerine dayanacak şekilde kapanacaktır.
Contanın işlevini sağlıklı bir şekilde gerçekleştirebilmesi
ve kapak yüzeyinin düzlemsel davranmasını sağlamak amacıyla
kapı içlerine kuvvetlendirici profiller sabitlenecektir.
iii) Kapılar çalışmayı önlemeyecek şekilde,
en az 120° açılacak ve harici tiplerde açık durumda kalmasını
sağlayan, rüzgar basıncına dayanıklı bir durdurma düzeniyle
donatılacaktır.
iv) Kapıların alt kenarları en az 5 cm yüksekte
olacaktır.
v) Kapı kolları ve kilitleme düzeni, yağmur
ve kar sularının kilide ulaşmasını önleyecek biçimde olacaktır.
Ayrıca gerektiğinde asma kilit takmaya uygun bir düzen bulunacaktır.
vi) Çift kanatlı kapılarda kanatlardan biri
diğerinin üzerine binecektir. Altta kalan kanat diğeri kapanmadan
önce içten üst ve alt noktadan sürgülenerek sabitlenecektir.
Üstteki kanat kapandığında contası alt kapağın oluşturduğu
eşik üzerine basacak ve üç noktadan (üst/orta/alt) kilitleme
sağlayacaktır.
3.8.3. Ön Örtüler/Kapaklar
i) Ön yüzde enerjili bölümlere doğrudan teması
engelleyecek Ön Örtü/Kapak bulunacaktır. Harici tiplerde Ön
Örtü/Kapak, kapı arkasında yer alacaktır. Ön Örtü/Kapak, enerjili
bölümlere doğrudan teması engelleyeceği gibi anahtarlama düzenlerinde
oluşan arklara karşı da koruma sağlayacaktır.
ii) Ön Örtü/Kapak üzerine ana anahtarlama
elemanları (AG Kesici, Sigortalı Yük Ayırıcısı ile besleme
çıkışlarında kullanılacak Anahtarlı Otomatik Sigortalar) hariç
diğer anahtarlama elemanları ve ölçü aletleri montaj edilebilecektir.
iii) Ön örtüler/kapaklar menteşeli/cıvata
bağlantılı olacak ve açıldığında pano içinde yer alan cihazların
montajı ve demontajı rahatlıkla yapılabilecektir.
3.8.4. Havalandırma
i) Sıcaklık artışı ve terlemeyi önlemek için
pano içinde yeterli havalandırma sağlanacaktır. Bunun için
panonun alt kısımlarında hava girişini, üst kısımlarında ise
hava çıkışını sağlayacak şekilde Madde 3.2.'de belirtilen
koruma derecesini sağlayan havalandırma yarıkları/delikleri
bulunacaktır.
ii) Harici tip Panolarda; havalandırma için
kullanılacak havalandırma yarıkları/deliklerinden toz girişini
önlemek için içerden takılıp çıkarılabilen filtreler bulunacaktır.
Bu filitreler temizlik amacıyla kolayca takılıp çıkarılabilmesi
için kasetler içerisine yerleştirilecektir.
3.8.5. Kablo Giriş ve Çıkışları
i) Aksi belirtilmedikçe panolarda kablo giriş
ve çıkışları aşağıdaki tabloda belirtildiği gibi olacaktır.
|
|
ANA
GİRİŞ |
ÇIKIŞLAR |
|
HARİCİ TİP |
Kaide tipi |
Tabandan |
Tabandan |
Direk Tipi |
Üst yan |
Üst yan veya alt yan |
| DAHİLİ
TİP |
Kaide tipi |
Tavandan (Not:1, Not:4) |
Tabandan |
NOTLAR
1. Dahili tip panolarda panoya giriş, pano
üstünde açılacak pencereden 150 mm yüksekliğe kadar uzanan
ana baralara kablo/bara irtibatı ile yapılacaktır. Pano üstünde
açılacak pencere yalıtkan malzemeden yapılmış kapak ile kapatılacaktır.
2. “Taban”dan kablo giriş ve çıkışı yapılan panoların tabanı
açık olacak ve kablo giriş-çıkışları için rakor tesis edilmeyecektir.
3. Direk tipi panolarda kablo giriş ve çıkışları için açılan
deliklere su geçirmez özellikte alüminyum rakorlar takılacaktır.
4. Malzeme Listesinde belirtilmesi halinde Ana Giriş, tabandan
olabilecektir.
ii) Dış bağlantılar için kullanılan bara
ve kabloların, normal işletme ve kısa devre koşullarında bağlantı
terminallerine zarar vermesini önlemek için pano içinde gerekli
mesnetleme düzenekleri sağlanacaktır.
3.8.6. Panoların Zemine Bağlanması
3.8.6.1 Harici Tip Panolar;
- Kaide Tipi panolar ALICI tarafından yerinde
yapılacak beton yada profilden bir kaide üzerine yerleştirilecektir.
Bu amaçla panolara ait bazalarda, Panoların kaideye irtibatında
kullanılmak üzere M12 civatalar ile yapılacak bağlantıya uygun
kuvvetlendirilmiş 4 adet delik yer alacaktır.
- Direk Tipi panolar ALICI tarafından Trafo
Direğinde profilden yapılacak bir kaide üzerine yerleştirilecektir.
Bu amaçla panolara ait bazalarda, Panoların kaideye irtibatında
kullanılmak üzere M12 civatalar ile yapılacak bağlantıya uygun
kuvvetlendirilmiş 4 adet delik yer alacaktır.
3.8.6.2 Dahili Tip Panolar;
Dahili tip panolar, aksi belirtilmedikçe,
kablo kanalı üzerine yerleştirilecektir. Bu amaçla panolara
ait bazalarda, Panoların kaideye irtibatında kullanılmak üzere
M 12 civatalar ile yapılacak bağlantıya uygun kuvvetlendirilmiş
4 adet delik yer alacaktır.
3.9. Panonun Düzenlenmesi
i) Panolar önden işletilmeye uygun olarak
düzenlenecektir.
ii) Harici tip panolarda mahfazanın ön yüzünde
kapı bulunacak, tüm elektriksel bağlantılar ve kabloların
mesnetleme işlemleri ön yüzden yapılacaktır.
iii) Dahili tip panolarda kapı bulunmayacak
ve tüm elektriksel bağlantılar ve kabloların mesnetleme işlemleri
ön yüzden yapılacaktır.
iv) Madde 3.6.1. 'de belirtilen işlemler,
dahili tiplerde doğrudan panonun dışından, harici tiplerde
ise panonun kapısı açıldıktan sonra yapılacaktır.
v) Cihazlar, normal çalışmada oluşan sıcaklık,
elektrik atlamaları, elektromanyetik alanlar, titreşim gibi
karşılıklı etkileşimden zarar görmeyecek biçimde yerleştirilecek
ve bağlantıları yapılacaktır.
vi) Cihazlar ve dış bağlantı terminalleri;
önden yapılacak montaj, kablaj, bakım ve değiştirme işlemleri
için kolayca erişilebilecek şekilde yerleştirilecek ve cihazların
kumandaları, sigorta elemanlarının değiştirilmesi işlemleri
kolayca yapılacaktır.
Dış bağlantı için kullanılan çok damarlı
kabloların, damarlarının ayrılması ve damarların uygun şekilde
bağlanabilmesi için yeterli alanlar bırakılacaktır.
vii) Termik Manyetik Kesicinin (TMK) açık/kapalı
pozisyonunu gösteren konumları ön örtü/kapak üzerinde işaretlenecektir.
Kapalı konum için (I), açık konum için (0) sembolleri kullanılacaktır.
viii) Kumanda edilecek cihazların merkez
eksenleri tabandan itibaren harici tip panolarda en az 0.3
m. dahili tip panolarda en az 0.4 m. yükseklikte, dış bağlantı
terminalleri ise tabandan itibaren harici tip panolarda en
az 0.2 m. dahili tiplerde ise en az 0.3 m. olacaktır.
ix) Sigortalı Yük Ayırıcılarında (SYA), ayırıcı
açık konumda olmadıkça sigortalara erişilemeyecektir. (Dikey
Sigortalı Yük Ayırıcıları için buna gerek yoktur.)
x) Besleme çıkışlarının belirtilmesi için
ön örtü/kapak üzerinde etiket yuvaları bulunacaktır. (Besleme
çıkışlarında Dikey Sigortalı Yük Ayırıcılı kullanılması halinde
buna gerek yoktur.)
3.10. Pano İçi Bağlantılar
3.10.1. Genel
i) Akım taşıyan parçaların bağlantıları,
normal çalışmada oluşan sıcaklık artışı, yalıtım malzemesinin
eskimesi, elektrodinamik zorlamalar ve titreşimlerden zarar
görmeyecek, termik genleşme, farklı metaller kullanılması
halinde oluşabilecek elektrogalvanik etkiler dikkate alınacaktır.
ii) Akım taşıyan parçaların bağlantıları
yeterli ve sürekli bir temas basıncı sağlayacak usullerle
yapılacaktır.
iii) İki cihaz arasındaki bağlantıda ek ve
lehimle birleştirme yapılmayacak, bağlantılar sabit terminaller
üzerinden yapılacaktır. Kullanılan iletken tipine uygun olmayan
terminaller için manşon ve pabuç gibi bağlantı parçaları kullanılacaktır.
Çok telli iletkenlere sahip kabloların bağlantıları
için sıkıştırmalı tipte kablo pabuçları kullanılacaktır.
iv) İletkenler, zorunlu olmadıkça, yatay
ve düşey olarak, aynı yönde giden bağlantı iletkenleri yan
yana ve paralel olarak döşenecek ve dönüşler daire yayı biçiminde
yapılacaktır. Yalıtılmış iletkenler, çıplak iletkenlere ve
keskin kenarlara değmeyecek ve uygun şekilde tespit edecektir.
v) Pano içinde kullanılacak kablolar aleve
ve ısıya dayanıklı özellikte olacaktır.
3.10.2. Ana Baralar
i) Ana baralar dikdörtgen kesitli elektrolitik
bakır lamalardan yapılacaktır. Nötr barası kesiti faz barası
kesiti ile aynı olacaktır. En az tek hat şemalarında belirtilen
kesitlerde olması koşulu ile ana bara kesiti; panodaki sıcaklık
artışı, kısa devrelerde meydana gelecek termik ve dinamik
zorlamalar ve titreşimlere göre imalatçı tarafından farklı
kesitlerde de seçilebilecektir.
ii) Aksi belirtilmedikçe baralar (nötr barası
dahil) en az 3 mikron kalınlığında kalay ile kaplanacaktır.
iii) Baralar pano tabanına paralel veya düşey konumda olacak,
gerekli sayıda mesnet izolatörleri ile tespit edilecektir.
Mesnet izolatörlerinin tepe kuvveti, kısa devrede meydana
gelecek dinamik kuvvetlere dayanacak kapasitede seçilecektir.
(Oluklu/tarak tipi izolatör kullanılması halinde bunlar mesnetleme
noktalarında çift olarak kullanılacaktır.)
iv) Aksi belirtilmedikçe fazlar; R fazı L1,
S fazı L2 ve T fazı L3 ile işaretlenecektir.
v) Baralara açılan delikler ve cıvatalı bara
bağlantıları DIN 43673 Part 1 ve 2’ye uygun olacaktır.
vi) Besleme çıkışlarında Dikey Sigortalı
Yük Ayırıcılarının (DSYA) kullanılması halinde ana bara mesafeleri,
IEC 60269-2-1 AMENDMENT 2 2002-01’e uygun olacaktır.
3.10.3. Ara Bağlantılar
i) Giriş ünitesindeki cihazlarla ana bara
arasındaki bağlantılar, giriş ünitesi anma akımını taşıma
kapasitesine sahip olacak ve pano girişinde beklenen en yüksek
kısa devre akımının termik ve dinamik etkilerine dayanıklı
olacaktır.
ii) Ana bara ile çıkış ünitelerindeki cihazlar
arasındaki bağlantılar, dikdörtgen kesitli veya yuvarlak elektrolitik
bakır iletkenlerle veya bakır iletkenli, çok telli, yalıtılmış
kablolarla yapılacaktır. Kullanılacak iletkenlerin kesitleri;
panonun düzenlenmesi, sıcaklık artışları, anma akımları, kısa
devrelerde meydana gelecek termik ve dinamik zorlamalar ve
titreşimler dikkate alınarak, imalatçı tarafından saptanacaktır.
iii) Termik Manyetik Kesicinin (TMK) kablo
ve bara bağlantılarının kolay ve sağlıklı yapılabilmesi sırasında
“Uzatma Baraları”na gerek duyulması halinde, TMK imalatçısı
tarafından bu amaç için üretilmiş “Baralar” kullanılacaktır.
3.10.4. Devrelerin Tanıtılması
i) Ana ve yardımcı devre iletkenleri numara,
renk veya işaretlerle tanıtılacaktır. Bu işaretleme kablaj
şemalarına uygun olacaktır. Tanıtma yalnızca iletken uçlarında
yapılacaktır.
ii) Koruma topraklaması devresinde kullanılacak
iletkenler (PE) sarı-yeşil çift renkli olacaktır.
iii) Ana ve yardımcı devrelerde kullanılacak
nötr iletkenler, açık mavi renkte olacaktır.
3.11. Topraklama Terminali
Panonun dış topraklama sistemine bağlantısı
için panonun alt bölümünde, pano gövdesine elektrik deşarjı
yöntemi ile irtibatlandırılmış en az M12 ölçüsünde paslanmaz
cıvatadan bir topraklama terminali bulunacaktır. Topraklama
iletkeninin bağlantısı için iki adet somun ve yaylı rondela
terminal üzerine takılmış olarak pano ile birlikte verilecektir.
Topraklama terminali toprak işaretiyle işaretlenecektir.
NOT: Direk tipi panolarda Topraklama Terminali,
panonun yan dış yüzünde yer alacaktır.
3.12. Ölçü Aletleri
i) Ana Girişte;
| 1.SEÇENEK |
2.SEÇENEK |
| Voltmetre |
Voltmetre |
Voltmetre komutatörü (7 konumlu) |
Voltmetre komutatörü (7 konumlu) |
Enerji Ölçer (Enerji Analizörü) |
Aktif Sayaç |
- |
mpermetre (3 adet) |
ii) Sokak Aydınlatma Çıkışı;
- 1 adet aktif sayaç.
iii) Ana Giriş ve Sokak Aydınlatma Çıkışı
devrelerinde tesis edilecek ölçü aletlerinin elektriksel bağlantıları
yapılır iken;
- Akım devrelerinde : 4 mm²,
- Gerilim devrelerinde : 2.5 mm² kesitli bakır iletkenli kablolar
kullanılacaktır.
iv) Ölçü Aletleri ve teçhizatına ilişkin
teknik karakteristikler aşağıda verilmektedir. Malzeme Listesinde
aksi belirtilmedikçe söz konusu teçhizatlar belirtilen karakteristiklere
uygun olacaktır.
- Voltmetre:
- Ölçme sahası : 250 VAC ve 500 VAC
- Doğruluk sınıfı : 1,5
- Çalışma frekansı : 45-65 Hz
- Sürekli aşırı yüklenme (2 saat) : 1.2 Un
- Kısa süreli aşırı yüklenme : 2xUn
- Bağlantı şekli : Gömme tip, arkadan bağlantılı,
- Boyutları : 96x96 mm./72x72 mm.
- Standartlar : TS 5590/EN 60051-2
- Ampermetre:
- Doğruluk sınıfı :1,5
- Çalışma frekansı : 45-65 Hz
- Sürekli aşırı yüklenme (2 saat) : 1.2x In
- Kısa süreli aşırı yüklenme : 10xIn
- Bağlantı şekli : Gömme tip, arkadan bağlantılı,
- Boyutları : 96x96 mm./72x72 mm.
- Standartlar : TS 5590/EN 60051-2
- Diğer hususlar : Mekanik sıfır ayarlı, trafonun anma akımı
kırmızı çizgi ile işaretli
- Aktif Sayaç:
- Nominal gerilim : 3x230/400 VAC
- Bağlantı şekli : 3 faz 4 telli.
- Doğruluk sınıfı : 0,5
- Standartlar : TS EN 61036, TS EN 60687
NOT: Malzeme Listesinde belirtilmesi halinde
digital göstergeli ölçü aletleri kullanılabilecektir.
- Akım transformatörleri:
- Primer akım : Tek hat şemasına göre
- Sekonder akım : 5 Amper
- Anma Gücü : 7,5; 10; 15 VA (Yüke göre AG PANO imalatçısı
tarafından seçilecektir.)
- Doğruluk sınıfı : 0,5
- Ölçü emniyet katsayısı : 5
- Sürekli termik akım : 1.2xIn
- Kısa süreli termik akım (Ith) : Pano girişinde beklenen
en büyük kısa devre akımına uygun.
- Dinamik anma akımı : 2.5xIth
- Enerji Ölçer (Enerji Analizörü)
Enerji Ölçer (Enerji Analizörü) ile;
· En azından faz gerilimleri (faz-faz ve
faz-nötr), faz akımları, toplam aktif enerji (kWh), reaktif
enerji (kVArh), frekans, güç faktörü, aktif güç (W), reaktif
güç (Var), sanal güç (VA) ölçülebilecek ve ekranında izlenebilecektir.
· Faz gerilimi, faz akımı ve toplam akımın minumum ve maksimum
değerleri kaydedilecek ve istenildiğinde bu değerlere ulaşılabilecektir.
Enerji Ölçer (Enerji Analizörü) düşük güç
tüketimli, AG Pano’nun çalışma koşullarında çalışmaya uygun
olacak ve ölçülen parametrelerin doğruluk sınıfı 1.5’dan büyük
olmayacaktır. Enerji Ölçer (Enerji Analizörü)’ne değişik oranlarda
akım trafolarının bağlantısı mümkün olabilecektir.
ALICI tarafından yukarıda belirtilenlerin
haricinde özellikler istenmesi halinde bunlar Malzeme Listesinde
belirtilecektir.
3.13. İç İhtiyaç Devreleri
i) Madde 2.3.4'de belirtilen iç ihtiyaç çıkışına
aşağıdaki devreler bağlanacaktır.
- Bir adet 1 fazlı güç prizi , (10 A kapasitede)
- İç aydınlatma devresi.
ii) Bağlantılarda;
- Priz devrelerinde en az 2,5 mm²,
- Aydınlatma devrelerinde en az 1,5 mm² kesitli bakır iletkenli
kablolar kullanılacaktır.
3.14. İsim Plakası, Ölüm Tehlikesi İhbarları ve Amblem
Panolarda aşağıda belirtilen, isim plakaları,
tehlike ihbarları, bağlantı şemaları ve amblem bulunacaktır.
Plakalar ve levhalar paslanmaya dayanıklı
malzemelerden yapılacak ve paslanmaz vidalar veya perçinle
tutturulacaktır.
Yazılar okunaklı olacak, yazı ve şekiller
dış etkilerle silinmeyecek ve solmayacaktır.
i) İsim plakası, panonun ön yüzüne, kolayca
görülebilecek ve okunabilecek bir yere konacaktır. İsim plakaları,
yapımcının adı ve adresi, imal yılı ve ayı, Alıcının adı sipariş
numarası ve malzeme kod numarası, seri numarası, pano gücü,
anma akımı, kısa devre dayanıklılığı, koruma derecesi ve standartlarda
belirtilen diğer bilgileri içerecektir.
ii) Pano içindeki cihazlar üzerinde, ilgili
standartlarında belirtilen bilgileri içeren isim plakaları
bulunacaktır.
iii) Panoların kapıları üzerinde ölüm tehlikesi
işareti ve uygun yükseklikteki harflerle "ÖLÜM TEHLİKESİ"
yazısı bulunacaktır.
iv) Harici tiplerde kapının iç yüzüne, dahili
tiplerde dış yan yüzüne yapılacak bir cep içine naylon mahfaza
içerisine tek hat şeması konacaktır.
3.15. Korozyona Karşı Önlemler
3.15.1. Genel
Metal bölümler korozyona dayanıklı malzemeden
yapılacak ve yüzeyler korozyonu en aza indirecek şekilde işlenecektir.
Korozyona karşı aşağıdaki önlemler alınacaktır:
- Bütün yüzeyler su tutmaz şekilde düzenlenecektir.
- Metal bölümler korozyona dayanıklı malzemeden yapılacak
ve yüzeyleri korozyonu en aza indirecek şekilde işlenecektir.
- Akım taşıyan parçalar demir içermeyen metalden yapılacaktır.
- Akım taşıyan ya da yapı elemanı olarak kullanılan alümınyum
alaşımları korozyona dayanıklı olacaktır.
- İmalatta kullanılacak malzeme galvanik korozyona yol açmayacak
şekilde seçilecek ve düzenlenecektir.
- Demirli parçalar sıcak daldırma usulüyle veya elektro galvanizle
kaplanacak veya
boyanacaktır.
- Korozyondan korunacak yüzeyler, düzgün, hasarsız, temiz
ve kaplamanın ömrünü azaltan yabancı maddelerden arınmış olacaktır.
3.15.2. Boyama
Metal mahfazalı AG Dağıtım Panoları elektrostatik
kaplama yöntemi ile boyanacaktır.
i) Boyanacak yüzeylerdeki, pas ve çapaklar
temizlenecek, sivri kenarlar taşlanacak ve pürüzlü yerler
zımpara ile düzeltilecektir.
ii) Boyanacak yüzeylerdeki pas ve yağlar,
boyama standartlarında belirtilen, kumlama, kimyasal temizleme,
v.b metotlarla iyice temizlenecektir.
iii) Elektrostatik boyamada gri renkli (Malzeme
Listesinde aksi belirtilmedikçe) RAL 7032 renk kodunda) polyester
tipi toz boyalar kullanılacak, kaplama 65 ± 15 mikron kalınlığında
olacaktır.
iv) Boyanın niteliği, boya kaplamasının kalınlığı,
yüzey üzerinde homojenliği, yapışmanın kontrolu ile belirlenecektir.
Ayrıca standartlarda öngörülen diğer deneyler uygulanacaktır.
v) Boya kalınlığı rastgele seçilmiş üç noktada
"Boya kontrol aygıtı" ile ölçülecektir. Ortalama
kalınlık yukarıda belirtilen değerler arasında olacaktır.
vi) Boya tabakasının kaynaşması rastgele
seçilen iki noktada TS 4313/ASTMD 3359'a uygun olarak bant
yapıştırma yöntemiyle kontrol edilecektir. Deney sonucu, bu
standartlarda yer alan sınıf-4'ten daha kötü olmamalıdır.
3.15.3 Galvanizleme
Galvanizleme işlemi ve galvanize edilmiş
yüzeyler üzerindeki deneyler, ISO 1459, 1460, 1461 ve TS 914
standartlarına uygun olarak yapılacaktır. Aksi belirtilmedikçe
galvaniz kaplama kalınlıkları TS 914 Çizelge-1'e uygun olacaktır.
Boyanamayan ve sıcak galvaniz yapılamayan
küçük parçalar harici tiplerde paslanmaz çelikten, dahili
tiplerde ise elektro galvaniz yapılacak veya paslanmaz çelikten
olacaktır. Elektro galvaniz kalınlığı 12 mikrondan az olmayacak
ve galvanizlemeden sonra uygun bir metotla pasifleme işlemi
yapılacaktır.
3.16. Cihazların Ortak Özellikleri
AG PANO’da kullanılacak cihazlar (Termik
manyetik kesiciler, sigortalı yük ayırıcıları, akım trafoları,
eriyen telli sigortalar, ölçü aletleri, anahtarlı otomatik
sigortalar, baralar, vb), varsa ALICI’nın ilgili teknik şartnamelerine
yoksa ilgili TSE veya uluslar arası diğer standartlara uygun
olacaktır.
|